نشريه

آثار - منابع

عضويت

ارتباط با ما

جستجو

  • امام صادق(عليه السلام): «هيچ كس نيست كه تكبّر ورزد، مگر بر اثر خوارى و حقارتى است كه در خود مى بيند الکافي»
  • پيامبر اكرم(صل الله عليه و آله): «هر کس از گروه مسلمانان جدا شود بر مرگ جاهليت بميرد نهج الفصاحه»
  • اميرالمومنين(عليه السلام): «زكات دانش، آموزش به كسانى كه شايسته آنند و كوشش در عمل به آن است غرر الحکم »
  • امام صادق(عليه السلام): «سجده بر تربت حسين (عليه السلام) حجابهاى هفتگانه را پاره مى‏ كند مصباح التمهجد»
  • امام صادق(عليه السلام): «جايگاه قبر امام حسين (عليه السلام) درى از درهاى بهشت است کامل الزيارات»
  • امام صادق(عليه السلام): «هر كس دوست دارد روز قيامت، بر سر سفره‏ هاى نور بنشيند بايد از زائران امام حسين (ع) باشد وسائل الشيعه»
  • اميرالمومنين(عليه السلام): «بر نقصان معنوي يک انسان همين بس که خويشتن را بزرگ پندارد غررالحکم»

نشست هم‌انديشي با موضوع «روش‌شناسي علوم انساني اسلامي با تاکيد بر علوم اجتماعي»

به گزارش خبرگزاري مهر به نقل از پايگاه طليعه،  نشست هم‌انديشي با موضوع «روش‌شناسي علوم انساني اسلامي با تاکيد بر علوم اجتماعي» پنج شنبه 24 تيرماه سال 95 در مرکز پژوهش‌هاي علوم انساني اسلامي صدرا برگزار شد.

در اين نشست که با حضور دکتر سيد سعيد زاهد زاهداني، حجت‌الاسلام دکتر عليرضا پيروزمند، حجت‌الاسلام دکتر حسين بستان، دکتر عماد افروغ، دکتر شهلا باقري، حجت‌الاسلام دکتر غلامرضا پرهيزکار، دکتر غلامرضا جمشيدي‌ها، دکتر فاطمه جميلي، دکتر حامد حاج‌حيدري، حجت‌الاسلام دکتر محمد داوري، دکتر عطاءالله رفيعي آتاني، دکتر فريبا شايگان، حجت‌الاسلام دکتر مرتضي شهميري و دکتر محمدرحيم عيوضي برگزار شده بود، حاضران ضمن بيان دغدغه‌هاي خود در حوزه‌ي جامعه‌شناسي اسلامي، ديدگاه‌هاي مطرح‌شده توسط سخنرانان نشست را مورد نقد و بررسي قرار دادند.

دکتر سيد سعيد زاهد ضمن معرفي اساتيد حاضر در نشست گفت: در جلسه‌ امروز قرار است در موضوع روش‌شناسي علوم انساني اسلامي، حجت الاسلام دکتر پيروزمند رويکرد فرهنگستان علوم اسلامي، حجت الاسلام دکتر بستان رويکرد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و دکتر عماد افروغ رويکرد رئاليسم انتقادي را ارائه کنند.

رئيس کميسيون جامعه‌شناسي اسلامي کنگره تصريح کرد: در نشست امروز لزوماً نمي‌خواهيم به نتيجه‌ مشخصي برسيم و براي شروع کار فقط رويکردها را ارائه و در مورد آن بحث خواهيم کرد.

در ادامه‌ جلسه حجت الاسلام والمسلمين دکتر عليرضا پيروزمند به عنوان اولين سخنران، چکيده‌ مباحث خود را در حوزه‌ روش‌شناسي بيان کرد.

پيروزمند مباحث خود را در چهار بخش الف) اصول و مفروضات اساسي؛ ب) تحليل واقعيت اجتماعي؛ ج) نظريه معرفت‌شناسي و د) نظريه روش‌شناسي ارائه نمود.

وي در بحث تحليل واقعيت اجتماعي اظهار کرد: روش پيشنهادي، «جريان جهت» را از طريق تبديل مفاهيم ارزشي به اوصاف عيني و تبديل اوصاف عيني به موضوعات عيني جريان مي‌دهد.

عضو هيئت علمي فرهنگستان علوم اسلامي در انتهاي سخنان خود و در پاسخ به سوال يکي از اساتيد با اشاره به اينکه ما هيچ‌جا نمي‌گوييم اقتصادشناسي يا مديريت‌شناسي، گفت: دو پسوند «شناسي» و «سازي» در حوزه‌ جامعه نيز وجود دارند و ما همان‌طور که «جامعه‌شناسي» داريم، «جامعه‌سازي» نيز داريم.

دومين سخنران اين نشست حجت الاسلام والمسلمين دکتر حسين بستان بود که مباحث خود را تحت عنوان «مباني معرفت‌شناختي نظريه‌سازي ديني در مدل اجتهادي ـ تجربي علم ديني» مطرح کرد.

عضو هيئت علمي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه مراحل نظريه‌سازي را اين‌گونه تشريح کرد: در موضوع «مسئله‌شناسي» ما دو کار 1? تدوين و تنقيح پرسش تحقيق و 2? مرور پيشينه‌ نظري را انجام مي‌دهيم و پس از اين کار اقدام به گردآوري داده‌ها مي‌کنيم. در اين کار نيز ما نياز به «گزاره‌يابي در متون ديني» و «گزاره‌پردازي» داريم.

وي پس از توضيح در مورد اين روش‌ها گفت: ما براي نظريه‌سازي به دو مورد «ساخت مدل نظري(انتزاعي)» و «ساخت مدل تجربي(انضمامي)» نياز داريم.

پس از بحث و بررسي مفصل درباره‌ دو نظريه‌ مطرح‌شده، دکتر عماد افروغ به عنوان سومين سخنران نشست ديدگاه‌هاي خود را مطرح کرد.

افروغ ضمن بيان آنکه چند پرسش اساسي درخصوص جامعه‌شناسي اسلامي وجود دارد که قبل از هر چيز بايد به آن پاسخ داد، گفت: علم موجود زير سوال است. آيا ما با علم موجود مي‌خواهيم برخورد متفاوتي داشته باشيم؟ نگاه هيومي که عليت را با تعاقب يکسان مي‌دانست الان کاملاً زير سوال است.

وي در بيان دومين سوال خود گفت: تعريف ما از جامعه، اجتماع و… بسيار مهم است. همين‌طور تعريف ما از اسلام و اسلامي. آيا ما تعريف جديدي از اين مفاهيم مي‌خواهيم ارائه کنيم؟ افروغ ضمن بيان آنکه تمام مفاهيم حوزه‌ علوم انساني و اجتماعي کمتر از 10مفهوم است و ما قرار است چه مفاهيم جديدي مطرح کنيم، چهارمين پرسش خود را اين‌گونه مطرح کرد: نوع روش ما در بررسي جامعه و وجه تمايز جامعه‌شناسي اسلامي با جامعه‌شناسي‌هاي مرسوم چيست؟

از نظر وي رئاليسم انتقادي به تمام اين سوالات پاسخ داده است و نگاه متفاوتي به علم، جامعه و روش ارائه مي‌کند که با نگاه هيومي و پوزيتيويستي متعارض است.

اين نظريه‌پرداز پس از بيان آنکه يکي از مهم‌ترين يافته‌هاي اين نظريه توجه به ضرورت جامعه و توجه به «غيبت ماده» است، گفت: «ماده» علاوه بر بعدي که ظهور دارد، بعد غايب هم دارد. بعد پنهان و غايب ماده بسيار بيشتر و پردامنه‌تر از بعد مشهود آن است.

وي افزود: به‌طور کلي انديشمندان رئاليسم انتقادي، نظرياتشان را بر پايه‌هايي بنا نهادند که حلقه‌ مفقوده‌اي طرح مي‌کرد مبني بر اينکه اگر هستي ضرورت دارد، چه چيزي اين ضرورت را ايجاد کرده است؟ اين افراد به مرور به اين پاسخ رسيدند که خدا اين ضرورت را به‌وجود آورده است. در نتيجه‌ چنين منطق روش‌شناختي، اين گروه از متفکران ناچار به اعتراف به وجود خداوند متعال شدند. به همين دليل مي‌بينيم افرادي چون باسکار و آرچر در نهايت معترف به وجود خالق و رد نگاه الحادي به علم و عالَم شدند.

افروغ در جمع‌بندي صحبت‌هاي خود گفت: شرايط موجود از جهات مختلف پذيرنده‌ نگاه متفاوت به علم به‌طور کلي و همين‌طور جامعه‌شناسي است. اين پذيرشِ «تفاوت‌ها» يکي از زمينه‌هاي تسهيل‌گر طرح جامعه‌شناسي اسلامي است، موضوعي که پيش از اين در صورت طرح با تحقير و استهزا روبرو مي‌شد.

در نشست بعدازظهر که تا ساعت 17به طول انجاميد، اساتيد حاضر به طرح دغدغه‌ها و سوالات خود در حوزه‌ جامعه‌شناسي اسلامي پرداختند و بر ضرورت تداوم اين‌گونه نشست‌ها تاکيد کردند.



2012-2004 @ حقوق مطالب، تصاوير و طرح قالب براي سايت انجمن مطالعات اجتماعي حوزه علميه قم محفوظ است